London Uyghur Ensemble

Englische
 London Uyghur Ansambili
 Uyghur muzika tetqiqati
 Uyghurlar heqqide melumat
 En'gliyediki uyghurlar
 Uyghur muzikisi /audio
 Uyghur muzika /video
 Uyghur muqam tekistliri
 Uyghur naxsha tekistliri
 Uyghur shi'erliri
 Uyghur edebiyati
 Dunya muzikisi /audio
 Dunya muzikisi /video
 Internet radio & tv
 Bashqa sehipiler
    
       Bookmark and Share
London Uyghur Ansambil xewerliri (1)

Uyghur sen'iti London sehnilliride

Aziz Isa (uyghuraziz) 2006-yili 17-may. London

LUE Photo 12.03.2006 Naxsha-muzika démek bir milletning milliy rohidiki özige xas alahidilikini roshen gewdilendüridighan, milliy küch-quwwitini oyghitidighan, öz zamanidiki shadliqi we qayghusini yarqin ahang we mungluq awazlar bilen ipade qilidighan bir sen'et sheklidur. Bolupmu öz ana wetinidin sersan bolup yat ellerde yashawatqan uyghurlar uchun uyghur sen'itining ipadileydighan menisi köp xil we chongqur, siyasiy we ijtima'iy qimmiti téxmu yükseklikke ige bolidu.

Mana mushu nuqtini tuluq tonup yetken en'gliyidiki uyghurlar özi yashawatqan döletning emeliy ehwalini chiqish qilip we özliride bar bolghan imkaniyetlerdin, talant igiliridin toluq paydilinip, qandaq usullar arqiliq uyghurlarning milliy kimlikini, bügünki siyasiy ehwali we mol medeniyitini britaniye jem'iyitige tonushturush yolida bir qanche yillardin buyan özlüksiz izdinishi netijiside bügünki "london uyghur ansambili" ( burunqi ismi london uyghur muzika guruppisi) ni teshkillep chiqti we 2005- yili 21- may küni en'gliye uyghur jem'iyiti özining qurulghanliqini élan qilghandin kéyin mezkur london uyghur ansambili en'gliye uyghur jem'iyiti tarmiqidiki kespi uyghur sen'et ansambiligha aylandi.

London uyghur ansambili teshkillinip qurulghandin buyanqi bu bir yilgha yéqin waqit jeryanida, özliri duch kelgen herxil qiyinchiliqlarni yéngip, yoqluqtin mewjudluqqa qarap méngishi, japaliq meshiq qilishi we en'gliyilik uyghur muzika mutexessislirining ishtirak qilishi, yéqindin qollishi türtkiside, mezkur ansambil london sehniliride kop qétimlap uyghur naxsha-muzikilirini yuqiri maharet bilen orunlap tamashibinlarning qizghin alqishlirigha we munasiwetlik orunlarning yuqiri bahasigha érishti.

London uyghur ansambilining hazir 6 neper sen'etchisi bar. Bularning ichidin ikki nepiri london uniwérsitéti asiya-afriqa institutining doktorliri reychél harris( ansambilda dutar chalidu ) we sitifén johnsan (ansambilda iskiripka chalidu) lar, qalghan 4 nepiri bolsa shu yerdiki uyghurladin bolup, ular nizamidin semetow ( temburchi ), rehime mehmut ( naxshichi), ghulam haji (rawabchi) we ablet metniyaz ( dapchi we éléktronluq sazchi) din terkip tapqan.

London uyghur ansambili 2005- yili 19- iyun küni london sheherlik hökümetning teklip qilishi bilen qatnashqan "panahlan'ghuchilar bayrimi" da tunji bolup uyghur naxsha-muzika nomurlirini londonda ammiwi sorunlarda orunlashtin bashlap taki bugun'ge qeder 7 qétimdin artuq uyghur naxsha-muzikillirini londonning her qaysi sehniliride yangratti. Bularning ichidin gewdilik bolghanliridin 2005- yili 4- dékabir küni london bromléy pa'aliyet merkizide ötküzülgen "uyghur medeniyet küni" pa'aliyiti; 2006-Yili 3- féwral küni london uniwérsitét asiya-afriqa instituti brunéy tiyatirxanisida ötküzülgen "türkiy tillirida sozlishidighan ellerning muzika konsérti" we 2006-yili 3-ayning 12-küni london hornséy atatüruk ottura mektipide ötküzülgen "3-nöwetlik türk medeniyet-sen'et féstiwali" dur.

Men london uyghur ansambilini qurghuchilarning biri bolush süpitim bilen öz körgenlirim we his qilghanlirimni qisturup utushni muwapiq kördüm. Meyli uyghurning naxsha-muzikisi chong heshemetlik tiyatirxanilarda yangrisun, yaki ademler bilen liq tolghan londonning merkizi baghchilirida, tar kochilirida yangrisun, eger siz shu meydanda bolsingiz özingizning neqeder güzel medeniyetke ige bir milletning ezasi bolghiningizdin cheksiz pexirlinisiz we bu sersanliq bilen ötken künliringizde chet'elliklerge "uyghur" dégen isimni chüshendürüp bolalmay qanche qétimlap achchiq bolup ketken chaghliringizni derhal ésingizge alghiningizda, temburning bulbuldek yangrawatqan xush awazigha qoshulup yuqiri ahangda éytiliwatqan uyghur xelq naxshiliridin:

" ...Kichik balilar oynaydu yey tal chiwiqni at étip,

Ghérb balla yighlaydu yey öz yurtini yad etip...

Taghlardin orun alduq, baghlardin orun tegmey...

Öz yurtlardin ayrilduq...Düshmen'ge boyun egmey..."

.... Naxshilarni anglighiningizda ishinimenki közingizge kelgen yashliringizni öz ixtiyarliqingiz bilen toxttalmaysiz. Elwette shu deqiqide her qandaq bir chet'ellik aldirash méngiwatqan qedimini toxtitip, özi teshebbuskarliq bilen sizdin "bu qaysi döletning, qaysi milletning muzikisi?" Dégendek so'allarni sorimay, özlirining alqishlirini, uyghur millitige bolghan yaxshi tileklirini bildürmey siz bilen xoshlashmaydu. Démek medeniyetleshken we bashqa milletlerning medeniyitini, milliy örp-adetlirini chüshinidighan, hörmet qilishni bilidighan gherb elliri uchun sen'etning küch-qudriti heqiqetenmu mölcherligusizdur.

Méning london uyghur ansambili heqqide bu xewerni yézip uyghur jama'etchilikige bildürüshümge turutke bolghan muhim sewplerning biri shuki, uyghur ansambilining london uniwérsitétida orunlighan sen'et konsérti we uyghurlar heqqide en'gliyidiki nopuzluq gézitlerdin bolghan "The Independent" (musteqilliq géziti) de 7-féwral küni bésilghan bir parche xewiridur.

Bu munasiwet bilen men london uyghur ansambilining kespiy yétekchisi, london uniwérsitéti asiya-afriqa institutining muzika ilmi doktori, xitay we ottura asiya muzika tetqiqatchisi reychél harrisni ziyaret qildim. Men doktor reychél harris xanimdin özining qandaq qilip uyghur muzikisigha ishtiyaq qilghanliqi, dutar chélishni qandaq ögen'genliki we london uyghur ansambili heqqide sorighan so'allirimgha jawab bérip mundaq dédi:

Men 1991-yili béyjingda uquwatqan waqtimda qeshqerge bardim we uyerde tunji bolup uyghur dutar, rawab muzikilirini anglidim. Eyni waqitta uyghur muzikiliri manga gheyriy anglan'ghan idi emma shuningdin kéyinki 15 yil waqit ichide uyghurlarning muzikisi méning yürikimdin chongqur orun aldi. Men en'gliyidiki uyghur jama'etchiliki bilen 1999- yilidin bashlap alaqe qilip kéliwatimen. Men en'gliyidiki uyghur jama'iti arisida yéterlik talant igilirining bar ikenlikini bayqighinimdin kop memnunmen. Hem bu yerdiki uyghurlarmu bu ishta nahayiti qizghin bolghachqa biz axiri bu ansambilini qurup chiqtuq. Biz asasliqi en'eniwi ghulja xelq naxsha-muzikilirini orunlaymiz. Artislirimizdin tembur chalidighan muzikantimiz qirghizistandin, naxshichimiz bolsa ghuljidin. Bu ikkisining birge olturup uyghur naxsha-muzikisini orundishi köp menige ige we bu arqiliq ularning muzika medeniyitidiki rayon xaraktérlik perqliri we oxshashliqining qanchilik derijide oxshashliqini tépip chiqqili bolidu. Men ulardin köp nersilerni ögendim. Men oylaymen bu uyghur ansambilimizning pa'aliyetliri elwette en'gliyidiki uyghurlar uchun köp paydisi bar. Biz bu yil yazliqqa meshrep oynaymiz. Biz bu usullar arqiliq imkaniyitimizning bériche en'gliyide tarqaq yashawatqan uyghurlarni bir yerge jem qilishni meqset qilimiz. Ishinimenki london uyghur ansambilining pa'aliyetliri öz nöwitide yene uyghurlarni in'glizlargha tonushturushta muhim rol oynaydu dep qaraymen. Men uyghurlarning medeniyitining, muzikisining britaniye jem'iyitige yaxshi tonulushini, uyghurlarni köprek kishilerning bilishini omut qilimen".

Yene reychél harris xanimning manga éytishiche london uyghur ansambili bu 2006- yili 3- ayning 24 -küni kembrich uniwérsitétida bashqa türkiy milletler qatarida noruz bayrimi pa'aliyitige yérim sa'et uyghur naxsha-muzikillirini orundashqa, hem london sheherlik hökümet teripidin bu yil iyun éyida ötküzülidighan "london 2006- yilliq panahlan'ghuchilar bayrimi" gha qatnishishqa teklip qiliniptu.

Men axirida doktur reychél harris xanimgha minnetdarliqimni éytip we london uyghur ansambilning buningdin kéyin téximu köp netijilerge érishishini tilep söhbitimizni ayaghlashturdum.

Bayanlirimni axirlashturushtin burun, öz wetinidin ayrilip chet memliketlerde musapir bolup yashawatqan uyghur qérindashlirimizgha özümning hornséy atatüruk ottura mektipide ötküzülgen "3-nöwetlik türk medeniyet-seni'et féstiwali" da tiyatirxana témigha ésilghan mustapa kamal atatürkning bu bir kelime sözini hediye qilishni muwapiq kördüm:

"Öz sen'itidin ayrilghan milletning bir hayat tumuri kemdur".

Oqurmenlerge rehmet! (tügidi)

Uyghuraziz yazdi.







*Bu maqale 2006- yili 3- ayning 17- küni uyghur amérika jemiyitining tor bétige yézilghan we shu menbe asasida bu yerge köchürüldi.




Neshir hoqoqi London Uyghur Ansambiligha tewe.

© Copyright 2007  London Uyghur Ensemble  (LUE).  All rights reserved.

E_mail: web@uyghurensemble.co.uk  Web designed & administrated by Aziz Isa.   

ziyaretchiler sani: